آوازایرانی

استاد احمد ابراهیمی (نمونه آواز)

avazesonnati — Wed, 16 Apr 2008 12:42:18 GMT

در این پست برای ایجاد تنوع در روال وبلاگ یک آواز نادر وعالی در مایه شوشتری را تقدیم حضورتان می کنم.این اثر توسط استاد احمد ابراهیمی با ارکستر پایور در دهه 40 ضبط شده است.
نوع تحریر ها وتاکید بر بیان صحیح محتوای شعر از نکات جالب این اثر می باشد .بخصوص تحریر انتهای بیات راجع که تغییرات سرعت اجرای تحریر ، تسلط خواننده بر صدای خود را به نمایش می گذارد.

شعر آواز( برگرفته از غزلیات مولوی)

ای خداوند یکی یار جفاکارش ده                 دلبری عشوه گری سرکش وعیارش ده

تا بداند که شب ما به چه سان می گذرد      غم عشقش ده وعشقش ده وبسیارش ده

چند روزی جهت تجربه بیمارش کن              با طبیبی دغلی پیشه سروکارش ده

ساقیا بس کن وکس را چو رهی مست مکن ورکنی مست بدین حد ره هموارش ده

حال دانلود اثر:

آواز شوشتری (استادان احمد ابراهیمی وفرامرز پایور)

در آینده شرح کاملی از زندگی استاد احمد ابراهیمی خواهم نوشت.

مثنوی ماهور

avazesonnati — Wed, 19 Mar 2008 15:52:44 GMT

سرسبزترین بهار تقدیم توباد آوای خوش هزار تقدیم تو باد

گویند دمی است روییدن عشق آن لحظه هزار بار تقدیم تو باد

در این چند ماه درحد بضاعت و آموخته هایم سعی در معرفی اسباب عشق و ادوات مزین کننده آفرینش که همانا بی شک مهربانی ولطافت زاییده آن است نمودم.

امید آن است که رحمت بی منتهای حضرت حق بدرقه گر سال پیش و یاری رسان سال نو باشد تا به مدد ذات او و دلگرمیهای دوستان بتوانم در معرفی این هنر متجلی موثر باشم.

نظرها وخواسته های شما بی شک بهبود دهنده این امر خواهد بود.

بهار فصل شکفتن است و رویش .در دستگاههای موسیقی ایرانی در ماهور (بخصوص در درآمد وگشایش وداد وفیلی) مراحل کودکی نوجوانی وجوانی نمایان است .که همانا تکوین را بیان می کند.

من نیز در این پست مثنوی ماهور را تقدیم حضوربان می نمایم.مثنوی ماهور جزئ آوازهای مثنوی متداول نیست.

اما با توجه به قابلیت مثنوی اجرا می گردد.نمونه ای که تقدیم میکنم کاملترین واصولیترین مثنوی ماهوری است که من شنیده ام وموارد دگر از بار آموزشی کمتری برخوردار بودند.

مانند همیشه تقاضا دارم از نظرات ارزشمندتان دریغ نفرمایید.

مثنوی ماهور از استاد حاتم عسگری فراهانی

آواز مثنوی اصفهان

avazesonnati — Tue, 19 Feb 2008 16:30:18 GMT

آواز مثنوی اصفهان

در این پست به آواز مثنوی اصفهان میپردازم .بی شک ازپر احساسترین آوازها می توان به آواز اصفهان اشاره کرد .آوازی که در بیان ساده ولطیف خود ،در کمال ارامش وفروتنی لب به سخن با معشوق می گشاید.خواه سخن از ارادت وعشق باشد ،خواه ملال ودرد دل.

آواز مثنوی بیات اصفهان با تاثیر از حالات کلی چارچوب خود،در ادوار کوتاه تری نسبت به مابقی آوازهای مثنوی، با مستمع سخن می گویدومعمولا اکثر خوانندگان قدیم در پایان آواز اصفهان دو بیت هم مثنوی می خواندند .از این آواز در مناجات خوانی نیز استفاده می شود ،به خصوص در مراسم دراویش وذکر خوانی.

برای ایجاد تنوع در آوازهای نمونه این بار از دو خواننده بی مدعا وپاک سرشت ،آثاری برگرفته از برگ سبز 104 و166 برایتان انتخاب کرده ام.وبرای سومین مثال یکی از اجراهای بسیار زیبای خانم پریسا با نی محمد موسوی را انتخاب کرده ام.که برای نشان دادن سه شیوه مختلف آوازی موارد مناسبی می باشند .البته بی شک نمونه های زیبای دیگری نیز وجود دارد که بنده حضور ذهن نداشتم ومزید امتنان خواهد بود که دوستان به من گوشزد نمایند ویا برایم ارسال کنند.

نمونه 1 :آواز مثنوی با صدای استاد حسین قوامی(دانلود کنید)

(دانلود از 4shared)

نمونه 2 :آواز مثنوی با صدای استاد محمودی خوانساری(دانلود کنید)

(دانلود از 4shared)

نمونه 3 :آواز مثنوی با صدای بانو پریسا (دانلود کنید)

(دانلود از 4shared)

آواز مثنوی با صدای بانو پریسا(قسمت دوم) (دانلود کنید)

(دانلود از 4shared)

مثنوی شور

avazesonnati — Mon, 07 Jan 2008 07:02:18 GMT

مثنوي شور :

در ابتدا از تمامي دوستان وعزيزاني كه به اين وبلاگ وبنده حقير ابراز لطف مي نمايند تشكر مي كنم وبه خاطر تاخيري كه در بروز آوري مطالب بوجود آمده ، عذرخواهي مي كنم .

راستش معمولا در ششماهه دوم حجم كاري من بيش از حد زياد ميشه و براي همين هم فرصت كارهاي جنبي ام كم ميشه.

درقسمت دوم مثنويها ،به مثنوي شور مي پردازيم.

نمونه هايي كه براتون گذاشتم ، از سه شيوه مختلف آوازي ،وچهار استاد صاحب سبك ورديف دان است .

نمونه های ۳ و۴ در یک شیوه آوازی اند ودلیل آن اینستکه هر دوی این اساتید سالهای زیادی از محضر استاد نورعلی خان برومند بهره برده اند وتفاوت اجرا به نکات شخصی آوازیشان مربوط است.

همچنين اگر دوستاني به نمونه اجراهاي خوب دسترسي دارند بنده را هم بي نصيب نگذارند.

براي دانلود نمونه ها كافي است راست كليك كرده و گزينه Save target as راانتخاب کنید

دانلود نمونه 1 : مثنوي شور استاد شجريان همراه ني استاد حسن كسايي

دانلود نمونه 2 : مثنوي شور استاد صالح عظيمي

دانلود نمونه 3 : مثنوي شور استاد گلپایگانی

دانلود نمونه 4 : مثنوي شور استاد رضوي سروستاني

آواز مثنوي 1

avazesonnati — Sat, 06 Oct 2007 11:12:18 GMT

آواز مثنوي

آوازهايي كه بر اشعار مثنوي خوانده مي شوند ، بي شك از تاثير گذار ترين قسمتهاي موسيقي ايراني است .چرا كه تداعي گر عاشقانه ها ، مراثي وحكايات تلخ وشيرين روزگار ديني وتاريخي اين مرز وبوم است .

همانطوري كه از وجه تسميه آن مشخص است ، بر اشعاري با قالب مثنوي اجرا مي شود . واژه مثنوي نيز از كلمه" مثني "به معناي دوتايي گرفته شده است.زيرا در هربيت دوقافيه آمده است كه با قافيه بيت بعد فرق مي كند.با توجه به عدم محدوديت در قافيه از اين نوع شعر در موضوعات طولاني بيشتر استفاده مي شود .سرودن مثنوي از قرن سوم وچهارم هجري آغاز شده است كه از بهترين مثنوي ها مي توان به شاهنامه فردوسي ، حديقه ثنايي ، خمسه نظامي ، بوستان سعدي و مثنوي معنوي مولوي اشاره كرد.

قالب مثنوي ، وزنهاي مختلفي را شامل مي شود كه از تمام اوزان شعر فارسي تنها از هفت وزن جهت سرودن مثنوي استفاده شده است .

مهمترين اين وزنها " فاعلاتن فاعلاتن فاعلن " است كه مثنوي معنوي مولانا براساس آن سروده شده است .

قالب مثنوي علاوه بر گوشه مثنوي در گوشه هايي نظير حدي ، پهلوي ، ليلي مجنون وشاه ختايي(كه مثنوي نوا نيز خوانده مي شود )استفاده مي گردد . تمامي گوشه هاي مثنوي دررديف ، داراي پيامي عرفاني ، عاشقانه وتامل برانگيز هستند .

همانطور كه در اجراي يك آواز ،اجراي درآمد نقش مهم وبسزايي را ايفا مي كند ، در اجراي مثنوي اين موضوع دوچندان مي گردد چرا كه الگوي ملوديك هر آواز مثنوي در بيت اول (بخصوص مصرع اول ) نهفته است و در اجراي ادامه ابيات ، خواننده با برداشتي از گوشه ها (و نه اجرا ي كامل آن) كه براساس حس وحال وي وپيام شعر صورت مي گيرد ، روند آواز را ادامه مي دهد.

گوشه مثنوي داراي مقام ثابت نمي باشد ودر هر دستگاهي مشخصه هاي مقامي آن دستگاه يا آوازرابه خود مي گيرد.

دراجراي مثنوي، مكث هاي شعري بين مصرع ها كمتر مشاهده مي شود ومعمولا مصرع بعدي بدون مكث اجرا مي گردد .همچنين تاكيد كلام نيز با استفاده از كشش ها وتحرير هاي مناسب با آن كاملا رعايت مي گردد تا مفهوم شعر به خوبي درك شود .

اجراي مثنوي مي تواند به صورت آوازي مستقل ويا در انتهاي آوازهاي ديگر صورت گيرد . نكته قابل توجه اينكه ادوات تحرير (كه شامل كلمات اضافي در تحرير هستند مانند حبيبم ، جانم ، عزيزم وغيره )در خواندن مثنوي مشاهده نمي شود وفقط در انتهاي برخي از مصرع ها اجرا مي گردد.

از نظر من تمام توانايي يك خواننده وعمق برداشت وي از رديف وكلام را مي توان در اجراي مثنوي توسط وي مشاهده كرد .بنده نمونه هايي از اجراي مثنوي شنيده ام كه خواننده در آن يا تنها در دوبيت وبا تحرير هاي بسيار ساده، بسيار موثر آواز خوانده ويا در نمونه اي ديگر ، درابيات متعدد وتنها در محدوده فضاي درامد وبدون ايجاد خستگي در مستمع ،به اجرا پرداخته است.(در مثال نمونه اول ميتوان به اجراهاي استاد اديب خوانساري و در مثال نمونه دوم به استاد مستبصر اشاره نمود).

از معروفترين مثنوي خوانان چند دهه اخير ،اساتيد بر تبحر مرحوم ستايشگر (پدر هنرمند ارجمند مهدي ستايشگر ) اتفاق قول دارند وحكايت مي كنند كه مثنوي هاي بسيار تاثيرگذاري اجرا مي كرده اند. (هر چند من تا كنون موفق به شنيدن صداي اين استاد نشده ام ودر صورت پيدا كردن نمونه از ايشان در وبلاگ قرار خواهم داد )

معروفترين آوازهاي مثنوي ، مثنوي افشاري است . (عده اي از اساتيد مثنوي افشاري را مثنوي پيچ مي نامند و عده اي معتقدند مثنوي پيچ در افشاري با مثنوي افشاري ، به سبب تفاوت كششها وتعداد تحرير ها فرق دارد .) هر چند كه بنده سعي دارم تا حد وسع، از همه آوازها ودستگاه ها نمونه آواز مثنوي ارائه كنم ونوع اثر ارائه شده هم بر مبناي صحت رديف مي باشد.

قويترين وصحيح ترين اجراي مثنوي پيچ ، اثري است با صداي بانو قمرالملوك وزيري ومعروفترين وحتي تاثير گذارترين آن بيشك باصداي آسماني استاد شجريان ميباشد . در آواز قمر كه با شعري از وحيدي دستگردي همراه است اگر به تحرير هاي ريز وظريف انتهاي مصرعها توجه كنيد خواهيد ديد كه اين هنرمند چگونه با رعايت يكپارچگي اثر، از غلتشها وتحرير هاي بجا ومناسب استفاده نموده است (دوستاني كه به متن شعر دسترسي دارند ، در اختيار من هم قراردهند) .در نمونه مربوط به استاد شجريان ، گلچين ابيات دركنار ارتباط معاني وهمچنين صداي آسماني استاد وكيفيت اجرا ،همگي دست بدست هم داده تا در اين ايام اثري تاثير گذار خلق كند واي كاش استاد در وضوح كلمات اجرا شده دقت بيشتري مي كردند تا متن اشعار براحتي قابل شنيدن باشد .

به غير از اين دو نمونه ،نمونه ديگري از استاد ايرج ارائه مي گردد كه بسيار شنيدني است. (با تشكر از مدير وبلاگ خداوندگار آواز ، بخاطر ارسال اين اثر)

منتظرآواز مثنوي شور با چهار نمونه كم نظير باشيد .

براي دانلود نمونه ها كافي است راست كليك كرده و گزينه Save target as راانتخاب کنید

دانلود مثنوي پيچ با صداي بانو قمرالملوك وزيري(قسمت اول)

دانلود مثنوي پيچ با صداي بانو قمرالملوك وزيري(قسمت دوم)

دانلود مثنوي پيچ با صداي استاد شجريان

دانلود مثنوي پيچ با صداي استاد ايرج

ساقی نامه[دورها در ردیف آوازی (4 )]

avazesonnati — Mon, 03 Sep 2007 11:57:18 GMT

ساقی نامه

[دورها در ردیف آوازی (4 )]

درقسمت چهارم این نوشتار ، به ساقی نامه می پردازیم ، آوازی پررمز وراز ، که با تناقض گویی وتناقض پذیری شعرش (که از خصوصیات معرفت عرفانی است ) ، هستی را نثار ورود به میخانه وحدت می نماید.به طوری که در گردش گوشه هابر ریتم و ملودی این آواز ، جز ثنای معبود را مقصود نیست.

در مضامین ساقی نامه ،عارفان ما در طی قرنهای متمادی و در یک مانور ادبی- عرفانی ، وحدت یکپارچه زیرین وربط باطنی صورتهای مختلف تعالیم مذاهب را بر ما آشکار می کنند وتمام این نارساییها را جز حروف کلمات متقاطع جدول خلقت نمی دانند وبر این عقیده اند که فقط با دانستن معنای کلی خلقت ، آن صورتهای ناقص نیز ، تعریف می شوند .

سابقه اشعار ساقی نامه را می توان در شاهنامه فردوسی مشاهده کرد که از وزن وگویشی تقریبا حماسی برخوردار است .پس از فردوسی نظامی نیز ازاین سبک پیروی کرده ، اما نخستین ساقی نامه ومغنی نامه مستقل را حافظ سروده است . پس از حافظ شاعران متعددی ساقینامه سروده اند که شاخص ترین آنها رضی الدین آرتیمانی است.

آواز ساقی نامه نیز مانند دیگر گوشه های دوری ،دارای درامد خاص بوده وپس از گردش در دیگر گوشه های مرتبط ،در پایان هر بیت به پایه اصلی بر می گردد .اجرای ساقی نامه در دستگاههای ماهور ونوا وآواز اصفهان متداول است که در برخی از روایتهای ردیف به اسامی دیگر نیز خوانده می شود . حتی در ردیف استاد محمود کریمی واستاد موسی معروفی ،در خود ساقی نامه گوشه ای به نام کشته ، معرفی می گردد .

البته باید متذکر شوم که اجرای مغنی نامه با ساقی نامه متفاوت می باشد.

نمونه های ارائه شده در ذیل ، در دستگاه نوا ، ماهور و آواز اصفهان می باشد . در سالهای پیش ساقی نامه ای در سه گاه با صدای استاد شجریان شنیدم که بسیار زیبا بود ولی متاسفانه در آرشیوم موجود نداشتم تا در این مقال ارائه نمایم .

ساقی نامه ماهور با صدای استاد حاتم عسگری (دانلود))

ساقی نامه اصفهان با صدای استاد احمد ابراهیمی (دانلود)

ساقی نامه نوا با صدای استاد حاتم عسگری (دانلود)

دورها در ردیف آوازی (3 )

avazesonnati — Mon, 27 Aug 2007 06:16:18 GMT

دورها در ردیف آوازی (۳ )

درقسمت سوم ، به معرفی دور دوم آواز ماهور می پردازیم که چهار پاره یا چهار باغ نام دارد. در نمونه آواز ارائه شده ، گردش این آواز تا پرده های راک وآشورشنیده می شود . اجرای چهار پاره یا چهارباغ علاوه بر دستگاه ماهور در دستگاه نوا،آواز ابوعطا وآواز اصفهان نیز متد اول است .

چهارپاره از نام نوع شعر اقتباس شده است.وچهارپاره شعری است شامل دو بیتی های مکرر که دوبیتی ها با هم ارتباط معنایی دارند.

مصرع های زوج آن معمولا هم قافیه هستند وبه وزنهایی غیر از وزن دوبیتی نیز سروده شده اند.

شعر این آواز بر وزن" متفاعلن متفاعلن متفاعلن متفاعلن" می باشد که مطلع شعر مثال(شاعر آن صحبت لاری است) عبارت است از:

به مراد دل رسی آن سحر که زسوز سینه دعا کنی به خدا که فیض دعا رسد سحری که رو به خدا کنی

دانلود آواز چهارپاره یا چهارباغ در دستگاه ماهور با صدای استاد حاتم عسگری

دورها در ردیف آوازی (2)

avazesonnati — Sat, 18 Aug 2007 12:19:18 GMT

دورها در ردیف آوازی (۲ )

درقسمت دوم این نوشتار وباتوجه به اینکه معرفی دورهاراازدستگاه ماهور آغاز نمودم،ذکر این نکات را خالی از لطف نمی دانم .ماهوردر نوشته های صفی الدین ارموی وعبدالقادر مراغه ای یکی از شعبات ۲۴ گانه آوازی بوده است.(تقسیم بندی ردیف در آن دوران عبارت بوده از :دستگاه(مقام) - آواز - شعبه - گوشه.

که بااین رویکرد ردیف شامل ۱۲مقام،۶ آواز و۲۴ شعبه بوده است).دستگاه ماهوری که به صورت امروزی مرسوم است از دوران قاجار شکل گرفته که در روایتهای مختلف دارای گوشه های متعددی است.دورهای (یا ادوار ایقاعی)موجود در این دستگاه نیز قطعا در گذر زمان دچار تغییراتی شده است .بخصوص اینکه ریتم های متعدد ودارای تعداد نقرات بیشتر ،در طول زمان مهجور مانده ویا خلاصه شده اند(که این بدلیل فرهنگ شفاهی موسیقی ایرانی است).

دلیل تاکید من بر این موضوع ،شیوه های آوازخوانی مرسوم در این زمان است که اکثر خوانندگان بر این عادتند تابرای اجرای یک آواز درآمد ،نغمه واوج را با چند گوشه کم وبیش اجرا نمایند ودر خلال آن نیز چند تصنیف امروزی بگنجانند.

حال آنکه با کمی تامل در کارهای قدما خواهیم دید که خوانندگان توانایی اجرای آوازی یک گوشه بطور مستقل را دارا بوده اند .البته تمامی این موارد نیازمند ممارست در یاد گیری اصول وشناخت شعر می باشد.

تا با شناخت نیاز زمانه وتسلط بر بسترهای متنوع آوازی، کارهای نوعی خلق کرد.

دور سوم آواز ماهوررا آذربایجانی یا مراد خوانی یا کیخسروی نامیده اند که برای سهولت استفاده شما ودانلود آن، به چهار قسمت تقسیم کرده ام.

دانلود قسمت اول آذربایجانی

دانلود قسمت دوم آذربایجانی

دانلود قسمت سوم آذربایجانی

دانلود قسمت چهارم آذربایجانی

دورها در ردیف آوازی (1 )

avazesonnati — Mon, 13 Aug 2007 12:53:18 GMT

دورها در ردیف آوازی (۱ )

در خصوص معرفی ردیف آوازی وتعاریف مربوط به دستگاه ،گوشه ونیز ذکر نام گوشه ها ،دروبلاگ دیگر دوستان هنرمندم بسیار نوشته شده است ودسترسی به ردیف ها نیز برای عزیزان علاقه مند سخت نخواهد بود.لذا با توجه به توصیه خوانندگان محترم وبلاگ ، برآن شدم تا بر اساس آموزه های اساتید گرانقدر ومحققم(استاد حاتم عسگری فراهانی واستاد احمد ابراهیمی ودکتر سعید افزونتر)، در حد بضاعت خود به معرفی دورهای آوازی معروف بپردازم.

بی شک ، پرسشهاو نظرات شماباعث رفع نواقص وپرباری محتوای مطالب خواهد شد.

در ردیف آوازی ،برخی از گوشه ها دارای قابلیتی هستند که میتوان با گردش در دیگر گوشه های دستگاه(یادستگاه ها وآوازهای دیگر) به صرت یک آواز مستقل به اجرا در آیند .که به این گوشه ها ، به خاطر این گردش در ردیف وهمچنین ریتم محسوس موجود در آنها،گوشه های دوری یا دور گفته می شود.

که به عنوان شاخصترین این گوشه ها می توان از گوشه مثنوی نام برد که در اکثر دستگاهها وآوازها اجرا می گردد وبرای همگان شناخته شده است.

دردورها به دلیل دارا بودن ریتم ذاتی بنا به تبحر اجرا کننده ،می بایست حالت شناوری خاصی نمایان باشد که این شناوری به مثابه دایره ای است که الحان با نقرات(یا ضرباهنگ) های یکسان بر گرد آن چیده می شوند وشنونده را در حس القا شده چونان گرداب ، فرو می برند.

دراغلب این آوازها ،مصرع دوم برای بازگشت به گوشه اصلی ، تکرار می شود .استاد عسگری معتقدند در قدیم برخی از دورها بر روی شعرهای مثلث(ذارای سه مصرع )اجرا می شده وامروزه بدلیل استفاده از شعرهای دومصرعی مجبور به تکرار بیت دوم می باشیم.

برای شروع معرفی این آوازها از دور اول دستگاه ماهور ،یعنی نصیر خوانی شروع می کنیم:

در این آواز همانطوریکه در نمونه ارائه شده می شنوید ، دربیت اول درآمد یا خواستگاه اصلی گوشه اجرا می گردد ودر دیگر ابیات پس از اشاره به دیگر گوشه های دستگاه ماهور با تکرار مصرع دوم، به گوشه اصلی باز می گردد .ودر انتها نیز در ماهور فرود می آید.

به آواز نصیر خوانی با صدای استاد حاتم عسگری همراه با سه تار استاد داریوش صفوت گوش دهید:

دانلود آوازنصیرخوانی

آیینه وخشت

avazesonnati — Sat, 21 Jul 2007 08:56:18 GMT

با توجه به اینکه آخر این هفته تولد استاد احمد ابراهیمی است ،در روز چهارشنبه بیوگرافی کامل ایشان را خواهم نوشت ودر این نوشتار فقط به معرفی آلبومی که به همت حوزه هنری وتنظیم آهنگ شاهین شهبازی از این استاد در سن ۸۱ سالگی به بازار آمد، بسنده می کنم.نام این آلبوم آیینه وخشت بوده وحاوی چندین تصنیف قدیمی وچند کاروعمل است .در آینده ای نزدیک یکی از کارهای ایشان با ارکستر خالقی در سنین جوانی خواهم گذارد تا از تواناییهای این پیر آوازایران بیشتر آگاه شوید.

به نمونه ی از این البوم گوش کنید: تصنیف" اگر تو از در بازآیی"